Jedno z pierwszych literackich świadectw dotyczących obozów pracy.
Na tom ten składają się trzy głośne utwory: "Jeden dzień Iwana Denisowicza", "Zagroda Matriony" oraz "Zdarzenie na stacji Koczetowka". Więzień łagru, który każdego dnia musi walczyć o przetrwanie; prosta i dobra kobieta, "człek sprawiedliwy", biernie poddająca się temu, co przyniesie los; młody lejtnant, prawdziwy "człowiek radziecki", który bez wahania wydaje na pewną śmierć zbiegłego jeńca. Czy coś łączy bohaterów tak różnych opowiadań? Jeśli tak, to jest to poszukiwanie przestrzeni dla siebie - u każdego na własny sposób - w represyjnym, totalitarnym państwie, które każdemu wyznacza miejsce w szeregu.
Aleksander Sołżenicyn (1918-2008), aresztowany w 1945 roku i skazany na osiem lat obozu pracy, do roku 1956 przebywał na zesłaniu. W 1970 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla. W 1974 roku został ponownie aresztowany, pozbawiony obywatelstwa ZSRR i deportowany do RFN. Do ojczyzny wrócił ze Stanów Zjednoczonych dopiero w roku 1994.