Książka napisana w czasie zaborów, w przeddzień zbliżającej się Wojny Światowej, postulująca czyn militarny Polski i tworzenie zrębów polskiej państwowości. W pracy tej Studnicki zawarł wiele cennych i błyskotliwych spostrzeżeń na temat naszej przeszłości z okresu niepodległego bytu i z okresu zaborów.
Spis treści:
I. Sprawa Polska. Co to jest sprawa polska? Jej powstanie. Jej charakter antyrosyjski.
II. Geneza upadku Polski.
III. Rozbiory Polski.
IV. Próby restytucyi państwa polskiego od 1795-1815.
V. Próba unii realnej z Rosyą. Kongres wiedeński.
VI. Powstanie 1831.
VII. Akcya i reakcya od 1831 do wojny krymskiej.
VIII. Sprawa polska przed i w czasie wojny krymskiej.
IX. Powstanie 1863 r.
X. Od powstania do wojny japońskiej.
XI. Prądy i kierunek od 1864-1904 r.
XII. Rzut oka na ostatnie pięciolecie.
XIII. Gdzie Wyjście?